Alles over nachtangst en nachtmerrie bij kinderen

kinderslaapcoach
kinderslaapcoach

Je kindje ligt net lekker te slapen, en dan uit het niets begint hij te huilen. Niet een beetje huilen, maar hevig en soms zelf gillen. Als je naar hem toe gaat zie je dat je kindje zijn ogen open heeft, maar niet reageert op jou en op jouw woorden. Het kan heel goed nachtangst of een nachtmerrie zijn. 

Wat is nachtangst?

Nachtangst, ook wel Pavor Nocturnus genoemd, of nightterrors kan als ouder erg schrikken zijn. Het is intens om je kindje zo overstuur te zien. Het is niet helemaal duidelijk hoe nachtangst kan ontstaan. Je kunt het wel in hetzelfde rijtje plaatsen als slaapwandelen en het gebeurt net als slaapwandelen in de diepe slaap (non-rem slaap genoemd). 

Tijdens nachtangst is je kindje overstuur, hij huilt, schreeuwt of gilt en kan wild bewegen. Vaak zit je kindje rechtop, maar contact maken met je kindje lukt niet. Het lukt niet om hem rustig te krijgen of te troosten en het kan zijn dat je kindje je zelfs wegduwt als je hem wilt aanraken. 

Dat komt omdat je kindje ook helemaal niet wakker is, maar in diepe slaap. Nachtangst kan tussen de 5-20 minuten duren. Het is in principe niet schadelijk en komt redelijk veel voor, meestal vanaf de leeftijd van 3 jaar tot ongeveer 12 jaar. Ongeveer 3 tot 7 procent van de kinderen heeft last van nachtangst. 

Je kindje weet de volgende dag niets meer van de nachtangst.

Is het nachtangst of nachtmerrie?

Vaak wordt bij het woord nachtangst gedacht aan een nachtmerrie. Maar als je als ouder bekend bent met een kindje dat af en toe nachtangst heeft, weet je dat er zeker een verschil in zit.
Nachtangst komt voor in het eerste deel van de nacht (de avond), binnen 1 tot 3 uur na het in slaap vallen. Waar een nachtmerrie juist in de remslaap ontstaat en meer aan het einde van van de nacht. Nachtangst heeft je kindje ook niet door, je kindje is eigenlijk in diepe slaap. Daarom reageert hij ook niet op jou aanwezigheid of troostende woorden of aanrakingen. Bij een nachtmerrie kan je kindje wakker worden, kan het zich meestal ook herinneren en is te troosten.  

Nachtangst is in principe niet gevaarlijk, maar je kindje kan zich wel verwonden (door wild te bewegen, maar ook door bijvoorbeeld te gaan slaapwandelen).

Kenmerken van nachtangst:

  • plotseling hard huilen, gillen of schreeuwen.
  • Lijkt angstig en overstuur of juist boos
  • Zit vaak rechtop in bed met ogen open / kan gaan slaapwandelen
  • Kan zweten en een verhoogde hartslag en ademhaling hebben
  • Gebeurd binnen 1-3 uur na bedtijd
  • Weet de volgende dag niets meer van de nachtangst

Wat kun je doen als je kindje nachtangst heeft?

Het is vrij heftig om je kindje met een nachtangst te zien. Je wilt hem het liefste troosten en er voor hem zijn. Maar het enige dat je kunt doen is er voor hem zijn en zorgen dat hij zich niet bezeert. 

Hier een aantal tips over wat te doen bij nachtangst:

  • blijf bij je kindje
  • fluister troostende woorden
  • raak hem zachtjes aan

In sommige gevallen werkt dit juist averechts. Je merkt dit snel genoeg, je kindje duwt je weg of ontwijkt je aanraking. Het kan zelfs zo zijn dat hij harder gaat huilen door jouw troostende woorden. In dat geval, blijf bij hem maar ga hem dus niet troosten. 

  • Maak je kindje niet wakker. Je zult de neiging hebben om hem wakker te maken, het is immers zo zielig en heftig om te zien. Maar onthoud dat je kindje dit niet bewust meemaakt. En als je hem wakker maakt (wat vaak ook heel lastig is) kan zorgen voor nog meer paniek en een nog heftigere aanval van nachtangst. 
  • Zorg ervoor dat je kindje zich niet kan bezeren. Daarom is het fijn om bij hem te blijven. Je kindje kan wild bewegen en soms zelf slaapwandelen. Een veilige slaapomgeving is dus van belang, desnoods zorg je voor extra verzachting op de bedranden. Doe ook het traphekje dicht, vooral in het geval je kindje gaat slaapwandelen. 

Kan nachtangst worden voorkomen?

Er zijn al veel onderzoeken gedaan naar nachtangst, maar een echte duidelijke oorzaak is niet gevonden. Wel zijn er een aantal factoren die van invloed kunnen zijn op het ontstaan van nachtangst en een aantal tips waar je rekening mee kunt houden als je kindje nachtangst heeft. 

  1. Vermijd spanningen en stress overdag. Zorg voor rustmomenten tussendoor. 
  2. Bespreek dingen met je kindje. Bijvoorbeeld gebeurtenissen die overdag gebeuren. Soms zit je kindje in een ontwikkelsprong wat veel spanning met zich mee kan brengen. Door er over te praten kun je zorgen dat de spanning verminderd. 
  3. Bouw de dag rustig af, en vermijd daarbij te veel schermtijd.
  4. Voorkom oververmoeidheid. Oververmoeidheid kan een aanleiding zijn tot nachtangst. Dus hou het slaapritme goed aan dat past bij je kindje zijn leeftijd. En zorg voor een niet te late bedtijd als bijvoorbeeld overdag niet of kort geslapen is. 
  5. Hou een log/dagboek bij. Vooral als je merkt dat je kindje regelmatig last heeft van nachtangst. Onderzoek heeft aangetoond dat als de nachtangst vaak rond het zelfde moment plaatsvindt (dus bijvoorbeeld altijd ongeveer 2 uur na bedtijd), dat het kan helpen je kindje 10-15 minuten voor die tijd even kort wakker te maken. Zo wordt de slaapcyclus onderbroken, en een nieuwe gestart. Dit kan voorkomen dat de nachtangst voorkomt. Deze cyclus onderbreken zul je wel een paar keer moeten doen. En het is geen garantie dat de nachtangst wegblijft. 

Wil je meer weten over wat je kunt doen bij nachtangst bij je kindje? Ik help je graag verder. Bij zorgen hierover adviseer ik je tevens met de huisarts te overleggen.